Áp lực lạm phát và bóng ma "đình trệ"
Giá năng lượng cao không chỉ dừng lại ở xăng dầu, khí đốt... Nó tạo ra hiệu ứng domino đẩy chi phí vận tải, sản xuất thực phẩm và phí sinh hoạt của con người lên đỉnh điểm. Ông Stephen Innes từ SPI Asset Management nhận định, xung đột càng dài thì "cú sốc năng lượng" càng rõ nét, trực tiếp nuôi dưỡng lạm phát.
Mối lo lớn nhất hiện nay là tình trạng "lạm phát kèm suy thoái" (stagflation). Đây là trạng thái kinh tế tồi tệ khi lạm phát duy trì ở mức cao nhưng tăng trưởng lại suy yếu. Theo tính toán của Fitch Ratings, nếu giá dầu duy trì ở mức 100 USD/thùng, GDP toàn cầu có thể bị kéo giảm 0,4%, trong khi lạm phát tại các khu vực chủ chốt như Mỹ và châu Âu có thể tăng thêm tới 1,5 điểm phần trăm.
Tương tự như vậy ở khu vực châu Á, nơi phần lớn các quốc gia đều phụ thuộc vào những “cường quốc” khí đốt thì sự ghi nhận về lạm phát vẫn ngày càng tăng cao. Một số quốc gia như Philippines, Myanmar, Việt Nam,... phải áp dụng việc cắt giảm nguồn năng lượng và khuyến khích người dân tiết kiệm sử dụng năng lượng ở mức tối đa. Bên cạnh đó, nhiều nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản, Indonesia và Ấn Độ cũng bắt đầu giảm công suất nhằm ưu tiên bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa. Những động thái này cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, khi các quốc gia đồng loạt siết chặt nguồn cung để phòng ngừa rủi ro.
Hình ảnh điểm cung ứng xăng dầu quá tải sau khi có thông báo giá xăng dầu trong nhiều ngày tới có xu hướng tăng cao (Ảnh: báo Gia đình và Xã hội)
Phản ứng dây chuyền từ các ngân hàng trung ương
Trước áp lực lạm phát mới, các ngân hàng trung ương đang rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan". Australia đã nổ phát súng đầu tiên khi tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm để đối phó với giá nhiên liệu.
Trong khi đó, các "ông lớn" như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) và Ngân hàng Anh (BoE) đang theo dõi sát sao. Nếu giá dầu không hạ nhiệt, các cơ quan này có thể buộc phải duy trì hoặc tăng lãi suất cao hơn dự kiến, điều này vô tình sẽ bóp nghẹt đà tăng trưởng vốn đang mong manh của các doanh nghiệp.
Các quốc gia khác buộc phải khai thác nguồn dự trữ dầu chiến lược để giảm áp lực cung ứng.
Những ngân hàng trung ương sẽ đưa ra quyết định lãi suất trong tuần này (Ảnh: Bloombreg)
Đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa
Không chỉ dừng lại ở dầu mỏ, sự gián đoạn tại Trung Đông còn lan sang nhiều loại hàng hóa khác như phân bón, hóa chất và nguyên liệu công nghiệp. Điều này tái diễn lại kịch bản đứt gãy chuỗi cung ứng tương tự như giai đoạn hậu COVID-19 và xung đột Nga-Ukraine năm 2022, khiến các doanh nghiệp toàn cầu phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu và chi phí logistics tăng vọt.
Gián đoạn tại eo biển Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến dầu khí mà còn lan sang nhiều loại hàng hóa và nguyên liệu khác, làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngành hàng không, vận tải biển, logistics chịu chi phí nhiên liệu cao, buộc phải tăng giá dịch vụ, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đi lại và thương mại quốc tế.
